joga

21 czerwca został ogłoszony w 2014 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Międzynarodowym Dniem Jogi. Mam nadzieję, że zgodzisz się ze mną, że jest to świetna okazja, aby powstał  artykuł o tym, czym jest joga i jakie są jej korzyści dla zdrowia. No to zaczynamy!

Skąd wzięła się joga?

Joga to jedna z najstarszych praktyk samodoskonalenia człowieka. Najwcześniejsze oznaki jej istnienia – rzeźby postaci w typowych dla jogi pozach (tzw. asanach) pochodzą z Indii i datowane są na około 2000 lat p.n.e. Natomiast pierwszy traktat klasycznej jogi indyjskiej (Jogasutry) używany  do dziś w nauczaniu większości odmian jogi został stworzony około II w. p.n.e.

W rozumieniu klasycznym joga jest jednym z sześciu systemów filozofii indyjskiej, którego głównym celem jest kształtowanie współpracy i równowagi między ciałem i umysłem. Ze względu na swój uniwersalny charakter jest ona szeroko kultywowana w religiach wschodnich takich jak hinduizm i buddyzm, ale również jako forma świeckiej aktywności zapewniającej dobrą kondycję fizyczną i psychiczną.

Czym joga różni się od innych aktywności fizycznych

W zachodnim podejściu joga często rozumiana jest jako forma aktywności fizycznej szeroko spotykanej w klubach fitness, która kojarzy się ze zwiększeniem elastyczności i „rozciągnięcia” ciała. Cóż… gdyby joga mogła mówić, pewnie byłaby oburzona i zniesmaczona takim stanem rzeczy. Dlaczego? Aby się tego dowiedzieć sprawdźmy co oznacza słowo „joga”.

Znaczeń jest kilka, ale trzy najbardziej powszechne to: ujarzmienie – w odniesieniu do ciała i umysłu, droga – podejmowane decyzje, działania, aktywności oraz zjednoczenie – osiągnięcie spójności wewnętrznej, spokoju.

Jak widać na pierwszy rzut oka, joga wykracza daleko poza aktywność fizyczną, skupiając się również na rozwoju charakteru i dbaniu o psychikę człowieka. Założeniem jogi jest kształtowanie silnego, zdrowego ciała i umysłu.

Oczywiście nie jest powiedziane, że jeśli nie chcemy kształtować umysłu razem z ciałem to joga nie jest dla nas. Możemy czerpać z niej cokolwiek chcemy, ale warto mieć świadomość, jaki mamy wybór.

Współczesna (zachodnia) joga

Jeśli rozmawiamy o wyborach – mamy też bardzo duży wachlarz typów jogi jakie możemy praktykować w zależności od tego, jakie mamy upodobania albo potrzeby danego dnia. Bo praktykując jogę można się bardzo zmęczyć i wylać z siebie siódme poty, ale również wybierając inny rodzaj – zrelaksować i odpocząć. Aby ułatwić Ci wybór, poniżej krótko opisuję najczęściej spotykane style.

Terapeutyczna joga Iyengara pozwala na powolną pracę z ciałem przy użyciu pomocy umożliwiających praktykę niezależnie od poziomu zaawansowania i sprawności. Wybierając tą formę – wzmocnimy i uelastycznimy ciało raczej w powolnej i statycznej konwencji. Jest to najczęściej nauczana forma w Polsce i wiele początkujących osób ma wrażenie że jedyna.

Zupełnie inaczej wyglądają zajęcia z Vinyasa jogi, które skomponowane są jako sekwencje płynnych przejść pomiędzy pozycjami jogowymi, które skoordynowane są z oddechem. Jest to forma dynamiczna, która poza elastycznością i siłą wzmacnia również naszą kondycję. A więc praktykując Vinyasę można się nieźle zmęczyć.

Równie dynamiczna jest Ashtanga joga – skierowana głownie na budowanie siły i wytrzymałości ciała. Wybierając tą formę trzeba nastawić się na niezły wycisk i dużo potreningowych endorfin.

Poszukując odpoczynku po ciężkim dniu warto sprawdzić Yin jogę oraz jogę restoratywną (ang. restorative yoga). Są to delikatne, powolne praktyki, które pozwalają się wyciszyć, zrelaksować i uspokoić umysł.

Korzyści jogi dla zdrowia i dobrego życia
  1. Dba o sprawność naszego ciała

Chyba najbardziej oczywistą korzyścią regularnej praktyki jogi (zwłaszcza form dynamicznych) jest dobra kondycja fizyczna ciała. Joga, łącząc w sobie elementy treningu siłowego, funkcjonalnego i wytrzymałościowego (kardio), stanowi świetne rozwiązanie dla osób, które niekoniecznie lubią wizyty na siłowni a chcą zachować zdrowe i dobrze wyglądające ciało.

Dobrze skomponowana praktyka jogi pozwala ćwiczyć równomiernie wszystkie mięśnie ciała, wraz z mięśniami głębokimi, które odpowiedzialne są na stabilizację postury oraz utrzymywanie narządów wewnętrznych na swoim miejscu.

Wzmacnianie i uelastycznienie mięśni głębokich stanowi antidotum na problemy generowane przez (tak nagminną w dzisiejszych czasach) pracę siedzącą. Mocne mięśnie tułowia i szyi to lepsza stabilizacja kręgosłupa, a co za tym idzie brak bólów pleców. Jak wiadomo lepiej zapobiegać niż leczyć i wprowadzić prewencyjną praktykę, aby wzmacniać mięśnie, zanim wystąpią dolegliwości. Jednak jeśli zmagasz się z bólami kręgosłupa tym bardziej warto spróbować jogi (zwłaszcza terapeutycznej), bo jak pokazują badania systematyczna praktyka stanowi efektywną formę leczenia chronicznego bólu kręgosłupa.

Dodatkowo – systematyczna praktyka prowadzi do tego, że przestajemy się krzywić i garbić, a w zamian – „prostujemy się”. A nie od dziś wiadomo, że osoba wyprostowana wygląda lepiej, szczuplej i sprawia wrażenie pewnej siebie.

  1. Dba o nasze serce i układ krwionośny

Choroby serca oraz układu krwionośnego to prawdziwa plaga naszej cywilizacji. Trzeba stanąć z sobą w prawdzie i stwierdzić, że bardzo często sami pracujemy wiele lat na te choroby – jedząc fast foody oraz słabej jakości produkty o dużej zawartości tłuszczu i cukry, unikając aktywności fizycznej i badań profilaktycznych. Dobra wiadomość jest taka, że jeśli uświadomimy sobie, że nasze zdrowie leży głównie w naszych rękach, jesteśmy w stanie zrobić dla siebie wiele dobrego i uwaga – nigdy nie jest za późno!

Jedną z takich małych zmian, dających duży efekt jest systematyczna praktyka jogi. Jak pokazują badania, joga może znacząco obniżać prawdopodobieństwo chorób układu krążenia oraz zespołu metabolicznego. Wykazano, że w porównaniu do grupy kontrolnej (która nie ćwiczyła), osoby praktykujące jogę miały znacznie obniżony wskaźnik masy ciała (ang. Body Mass Index, BMI), ciśnienie krwi, poziom cholesterolu oraz trójglicerydów we krwi i tętno.

  1. Pomaga regulować masę ciała i zachęca do świadomych wyborów żywieniowych

Regularna praktyka jogi (jak każda regularna aktywność fizyczna) prowadzi do utraty masy ciała. Dodatkowo wraz ze wspomnianym wyżej równomiernym treningiem mięśni ciała prowadzi do uzyskania jędrnej, wyszczuplonej sylwetki o regularnej budowie.

Kolejnym sposobem w jaki joga wpływa na naszą budowę ciała i zdrowie (poza utratą kalorii podczas treningu) jest zmiana nastawienia do żywienia. Naukowcy pokazali, że osoby praktykujące jogę są bardziej świadomymi konsumentami i większą wagę przywiązują do tego czym i w jaki sposób dostarczają swojemu ciału energię.

Co ciekawe, pokazano również że regularna praktyka (30 min raz w tygodniu przez 4 lata), może pomóc minimalizować przybieranie na wadze przez osoby w średni wieku.

  1. Poprawia pracę mózgu

Istnieje dużo dowodów naukowych pokazujących pozytywny wpływ jogi na funkcjonowanie mózgu. Badacze sugerują, że joga ma pozytywny wpływ na struktury mózgu zaangażowane w procesy myślenia oraz pamięci, czyli regiony które podlegają dużym zmianom związanym z wiekiem. Jest to bardzo obiecująca obserwacja w kontekście chorób mózgu rozwijających się w późnym wieku, takich jak choroby Alzhaimera, Parkinsona czy demencja. Postuluje się, że praktyka jogi może wpływać na zachowanie sprawności umysłowej w późnych latach życia.

Inną kwestią związaną z pracą mózgu, która może nam się przydać na co dzień, są umiejętności zdobywane podczas jogowych treningów. Podczas praktyki kształtuje się koncentracja oraz świadomość ciała i bieżącej chwili, co przekłada się na większą umiejętność skupienia się w życiu poza matą.

  1. Redukuje stres, pomaga walczyć z lękami i depresją

Podobnie jak opisywana już przez nas medytacja (Czym jest Mindfulness?, 4 korzyści medytacji dla lepszego życia, Czy Mindfulness ulepsza mózg?), praktyka jogi niesie za sobą dużo korzyści w kwestii samopoczucia, nastroju oraz radzenia sobie ze stresem i wywoływanymi przez niego zaburzeniami psychicznymi.

Joga stanowi stosunkowo nową formę terapii jeżeli chodzi o leczenie pomocnicze depresji, natomiast wstępne wyniki wskazują, że redukuje ona symptomy depresji w klasycznej depresji oraz w depresji poporodowej. Na dzień dzisiejszy, zaproponowano, że joga pomaga walczyć z depresją na drodze obniżania poziomu kortyzolu – hormonu stresu. Na tej samej zasadzie joga działa uspokajająco i pomaga odpocząć w ciężki dzień.

Dodatkowo, osoby praktykujące jogę lepiej są bardziej samoświadome i lepiej radzą sobie z własnymi emocjami. Patrzą również na siebie i swoje ciało przychylniejszym okiem.

Jak zacząć jogować?

Jeśli po lekturze tego artykułu zastanawiasz się jak zacząć jogować  – poniżej znajdziesz kilka wskazówek.

Pierwsza opcja to stacjonarne szkoły jogi. W każdym polskim mieście jest ich już sporo, oferują różne rodzaje jogi oraz kursy dla osób początkujących. Przez zapisaniem się na kurs warto sprawdzić jakim typem jogi jesteśmy zainteresowani i znaleźć szkołę, która oferuje te zajęcia. Jest to bardzo ważne, bo można się łatwo zrazić idąc na jogę terapeutyczną i będąc osobą bardzo aktywną i oczekującą intensywnego wysiłku. W drugą stronę też to działa – jeśli chcemy spokojnej pracy nad ciałem, niekoniecznie najlepsza będzie dla nas Asztanga.

Jeśli nie jesteś pewny czy joga jest dla Ciebie, albo jaką formę wybrać i nie chcesz zapisywać się od razu na kurs – YouTube przychodzi w odpowiedzi. Znajdziesz tam wszelkie typy jogi prowadzone zarówno przez nauczycieli polskich jak i zagranicznych. Dodatkowo, istnieją studia jogi online do których można wykupić miesięczny dostęp oraz aplikacje z treningami jogowymi.

Jeżeli jesteś zainteresowana/zainteresowany konkretnymi poleceniami daj nam znać w komentarzu, wiadomości prywatnej lub na naszym facebooku – chętnie doradzimy i podamy namiary na fajne miejsca w internecie dla początkujących joginów. 🙂 Powodzenia!

Źródła:

  1. Bridges L. (2017) The Efficacy of Yoga as a Form of Treatment for Depression, J Evid Based Complementary Altern Med. 22(4): 1017–1028. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5871291/
  2. Chu P. et al. (2014) The Effectiveness of Yoga in Modifying Risk Factors for Cardiovascular Disease and Metabolic Syndrome: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials, Eur J Prev Cardiol. 23(3):291-307. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25510863/
  3. Gothe N.P. et al. (2019) Yoga Effects on Brain Health: A Systematic Review of the Current Literature, Brain Plast. 5(1): 105–122. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6971819/
  4. Holtzman S., Beggs T.R. (2013) Yoga for Chronic Low Back Pain: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials, Pain Res Manag 18(5):267-72. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23894731/
  5. Kristal A.R. et al. (2005) Yoga Practice Is Associated With Attenuated Weight Gain in Healthy, Middle-Aged Men and Women, Altern Ther Health Med. 11(4):28-33. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16053119/
  6. Thirthalli J. et al. (2013) Cortisol and antidepressant effects of yoga, Indian J Psychiatry. 55: S405 S408.   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3768222/
  7. Michalsen A. et al. (2005) Rapid Stress Reduction and Anxiolysis Among Distressed Women as a Consequence of a Three-Month Intensive Yoga Program, Med Sci Monit. 11(12):CR555-561. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16319785
Joga – czym jest? 5 powodów dla których warto praktykować
Tagi:                

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.