rak piersi

Październik ogłoszony jest miesiącem świadomości raka piersi. 

Rak piersi to najczęściej występujący nowotwór u kobiet. Dotyka on (według danych WHO) rokrocznie 2,1 miliona kobiet na całym świecie. Jest też główną przyczyną zgonów z powodu chorób nowotworowych wśród kobiet, odbierając życie około 600 tys. z nich. Czy można tym tragediom zapobiec? Oczywiście, że nie wszystkim, ale niejedna kobieta może być uratowana przez skrupulatne realizowanie przesiewowych badań profilaktycznych.

Porozmawiajmy dziś o nowotworach piersi.

Czym właściwie jest rak piersi?

Rak piersi to rodzaj nowotworu, który powstaje z komórek budujących gruczoł piersiowy. Rozwija się z początku miejscowo, ale w miarę swojego wzrostu guz może dawać przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych i później innych narządów wewnętrznych (np. do mózgu, kości lub płuc).

Najczęściej dotyka kobiety zamieszkujące kraje rozwinięte.

Jak dużym problemem jest rak piersi?

 Nowotwory złośliwe piersi stanowią ponad 20% wykrywanych nowotworów u Polek, co oznacza, że rak piersi jest u kobiet najczęstszym nowotworem. Rocznie wykrywa się nawet ok. 19000 przypadków tej choroby. Częściej chorują osoby starsze – 80% zachorowań występuje u kobiet po 50. roku życia. Zachorowalność na ten rodzaj nowotworu na przestrzeni ostatnich dekad wzrosła aż trzykrotnie. U mężczyzn ten rodzaj nowotworu występuje rzadko.

Rak piersi cechuje się niespełna 80% przeżywalnością 5 lat od diagnozy. To znaczy, że ponad 20% kobiet nie przeżyje 5 lat z tą chorobą.

Rak piersi to główna zgonów kobiet chorych na nowotwory – oznacza to, że rocznie ponad 6000 Polek umiera z tego powodu.

Kto jest szczególnie narażony na zachorowanie na raka piersi?
  • kobiety – zaledwie 1% wykrytych nowotworów piersi dotyczy mężczyzn
  • osoby starsze
  • osoby, w których rodzinie ktoś chorował na raka piersi
  • obciążenie genetyczne – to m.in. mutacje genów BRCA1 i BRCA2 (można je wykryć, gdy podejrzewa się ich wystąpienie)
  • czynniki hormonalne, większe narażenie tkanki gruczołu piersiowego na hormony płciowe – czyli: wczesne wystąpienie pierwszej i późne wystąpienie ostatniej miesiączki, późny wiek pierwszej ciąży, stosowanie antykoncepcji doustnej i hormonalnej terapii zastępczej.
  • osoby z otyłością po menopauzie – w tym czasie w tkance tłuszczowej powstaje więcej estrogenu (którego jajniki już wtedy produkują mniej), który sprzyja rozrostowi guzów hormonozależnych
  • wystąpienie raka w jednej piersi sprzyja wystąpieniu tej choroby w drugim gruczole. Ryzyko raka piersi zwiększa także przebycie raka jajnika oraz raka trzonu macicy
  • niektóre zmiany łagodne w piersiach predysponują do rozwoju raka.
Dlaczego opłaca się wcześnie wykryć chorobę?
Odpowiednio wcześnie wykryty rak piersi daje większe szanse całkowitego wyleczenia! Program badania przesiewowego ma na celu wczesne wykrycie choroby, by zminimalizować ryzyko powikłań i zgonu. 

W Polsce, podobnie jak w innych krajach wspólnoty europejskiej, zaleca się wykonywać mammografię, czyli radiologiczne badanie piersi, od 50. do ukończenia 69. roku życia co 2 lata. Mammografia to po prostu zdjęcie rentgenowskie – „prześwietlenie” – piersi. W trakcie badania każda z piersi umieszczana jest na małej podstawce i dociskana plastikową płytką od góry oraz z boku, zdjęcie jest później oglądane i opisywane przez lekarza radiologa.

Różne źródła podają różną skuteczność takich badań przesiewowych. Są publikacje, które mówią, że przesiewowe badanie mammograficzne może zmniejszyć śmiertelność z powodu raka piersi nawet o 20%!

Czy tylko mammografia?

USG piersi to badanie absolutnie nieinwazyjne, bezbolesne, bezpieczne i zalecane jako badanie uzupełniające mammografię oraz jako badanie przesiewowe u kobiet przed menopauzą.

Budowa ich gruczołów piersiowych jest inna – jest w nich więcej tkanki gruczołowej niż tłuszczowej. Proporcja ta odwraca się po menopauzie. Mammografia niezbyt dokładnie uwidacznia zmiany w tkance gruczołowej, dlatego u młodszych pacjentek skuteczniejsze jest badanie USG. Dodatkowo ze względu na użyte promieniowanie rentgenowskie podczas mammografii, to badanie jest zakazane u kobiet w ciąży – w ich przypadku doskonale sprawdzi się badanie ultrasonograficzne. 

Badanie USG polega na tym, że za pomocą tzw. głowicy przesuwanej po skórze, lekarz na ekranie aparatu widzi obraz organów wewnętrznych. W ten sposób można również „zajrzeć do wewnątrz” gruczołów piersiowych. To badanie pozwala również na zobaczenie ewentualnych zmian, zmierzenie ich i opisanie ich wyglądu, co ma duże znaczenie, ponieważ zmiany złośliwe posiadają pewne cechy, które odróżniają je od łagodnych.

To badanie daje inne możliwości niż mammografia. Ultrasonograficznie można odróżnić od siebie pewne rodzaje zmian lub zbadać okoliczne węzły chłonne. Z tych względów USG ma również zastosowanie u kobiet starszych, jako uzupełnienie mammografii.

Nie mniej ważne jest samobadanie piersi. Należy wykonywać je raz w miesiącu, między 1. a 10. dniem cyklu.

Po pierwsze – obejrzyj dokładnie swoje piersi w lustrze. Czy są symetryczne? Bardzo często jedna pierś jest większa od drugiej, ludzie nie są idealnie symetryczni. Ale czy asymetria, którą widzisz, powiększyła się w ostatnim czasie?

Co jeszcze niepokojącego można zobaczyć? Zmiany skórne (typu „skórki pomarańczowej”), zaczerwienienie i ocieplenie skóry, dodatkowe guzki lub wciągnięcie brodawki sutkowej.

Dokładnie dotknij, uciśnij każdą okolicę obu gruczołów piersiowych. Czy wyczuwasz jakąś zmianę? Zgrubienie, guzek? Może pogrubienie skóry? Czy z brodawki sutkowej wydobywa się wyciek – i nie jesteś w okresie laktacji? Sięgnij pod pachę – czy tam wyczuwasz jakiś guzek?

Jeśli Cię cokolwiek zaniepokoi, skonsultuj się z lekarzem rodzinnym lub ginekologiem, oni w razie potrzeby pokierują Cię dalej. Pierwsze miesiące samobadania mogą być trudne – trzeba o tym pamiętać i wyrobić ten nawyk, w dodatku piersi mają budowę gruczołową, co wyraźnie poczujesz pod palcami w postaci… guzków i zgrubień. Z czasem nauczysz się, jak czuć prawidłowo zbudowane gruczoły piersiowe i będziesz dobrze wiedzieć, jeśli pojawi się coś niepokojącego.

Nie bój się samobadania – dzięki niemu możesz wykryć chorobę na wczesnym jej stadium i da to większe szanse na sukces w leczeniu!

Zatroszcz się o siebie i najbliższe Ci kobiety

Dbanie o zdrowie najbliższych to jedna z najpiękniejszych form troski o drugą osobę. Zmotywuj mamę, siostrę, przyjaciółkę do skorzystania z badań przesiewowych. Namów do wyrobienia nawyku samobadania piersi.

Nie odbieraj też sobie szansy na wyleczenie, jeśli zachorujesz!

Kiedy ostatni raz robiłaś USG piersi lub mammografię?

 

 

Źródła (stan stron internetowych na 26.10.2020):

  1. http://onkologia.org.pl/nowotwory-piersi-kobiet/
  2. https://pulsmedycyny.pl/wzrasta-zachorowalnosc-i-umieralnosc-na-raka-piersi-962230
  3. http://onkologia.org.pl/rak-piersi-kobiet/
  4. https://academic.oup.com/endo/article/150/6/2537/2456047
  5. https://www.mp.pl/onkologia/nowotwory/rak-piersi/diagnostyka/180174,wczesne-wykrywanie-raka-piersi
 
Jak dobrze znasz swoje piersi?
Tagi:                

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.