dzieci przed ekranami

Żyjąc w XXI wieku praktycznie nie jesteśmy w stanie funkcjonować bez ekranów. Czy to wysyłając zdjęcia kota koleżance przez komunikator, czy oglądając wieczorny film, w pracy, w domu, nawet w sklepie – przy samoobsługowej kasie – wszędzie i przez wiele godzin dziennie używamy ekranów. Dziś, gdy kolejna fala pandemii znów zatrzymuje nasz kraj, wiele osób pracuje z domu, gdy obok ich dzieci uczestniczą w lekcjach przez Internet. Jesteśmy świadkami dorastania pierwszego pokolenia, które nie pamięta już w ogóle domu bez komputera.

Jak ekran wpływa na rozwój dziecka? Czy niemowlę może oglądać bajki? Ile czasu może spędzić przed telewizorem dziecko, by rozwijało się zdrowo i harmonijnie? Na co rodzice powinni zwrócić szczególną uwagę?

Dzisiaj pochylmy się nad… ekranami.

Czas przed ekranem jest ważny

Jak każda rzecz na świecie, komputer, telewizor czy tablet, mogą być użyte w sposób korzystny lub szkodliwy.

Po pierwsze – czas siedzenia przed ekranem to czas spędzony w bezruchu. Aktywność fizyczna to jedna z kluczowych metod zapobiegania otyłości u dzieci, a jak poważnym tematem jest dziecięca otyłość, pisałam już we wpisie Otyłe dziecko – zadbane czy chore?.

Po drugie – nadmierne korzystanie z komputera, telefonu czy tabletu, może prowadzić do rozwinięcia uzależnienia. Tak, prawdziwego uzależnienia behawioralnego – to znaczy, że „narkotykiem” nie jest substancja, ale pewne zachowanie. Ten problem zatacza coraz szersze kręgi a problem nadmiernego używania telefonu czy komputera staje się powodem do wizyt u psychiatry dziecięcego, gdyż może prowadzić nawet do zachowań agresywnych u dzieci.

Po trzecie…

Czy wiesz, co Twoje dziecko ogląda w Internecie?

Jako matka lub ojciec jesteś odpowiedzialna i odpowiedzialny za to, jakie treści ogląda i czyta Twoje dziecko. I oczywiście, im starsze dziecko, tym trudniej nadzorować jego aktywność przed komputerem czy telefonem – ale nie chodzi tu o absolutną kontrolę. Kształtowanie nawyków od wczesnego dzieciństwa procentuje w wieku nastoletnim i dorosłym.

Rozmawiaj ze swoim dzieckiem. Poznaj mechanizmy „blokady rodzicielskiej”, żeby zminimalizować ryzyko, że kilkuletnie dziecko natrafi na nieodpowiednie treści, np. pornograficzne. Spędzajcie czas w Internecie razem – zaznaczaj, co jest wartościowe, a czego trzeba unikać.

W sieci dziecko może poznać negatywne stereotypy, fałszywe informacje, treści rasistowskie, może spotkać się z agresją. Może zostać ofiarą pedofila lub innej osoby o złych intencjach. Czy zawsze uda się uniknąć takiej sytuacji? To byłoby idealne, choć raczej niemożliwe. Niemniej – zadaniem rodzica jest jak najlepiej ustrzec dziecko przed niebezpieczeństwami w sieci.

Czas przed ekranem a jakość snu

Wśród dzieci w wieku między 8 a 18 lat dzienny czas spędzony przed ekranem wzrósł w ciągu ostatnich lat od 5 do około 8 godzin. Jest to związane ze zwiększonym dostępem do sprzętu elektronicznego – dziś przecież nawet dzieci we wczesnych klasach szkolnych mają nieraz własnego smartfona.

8 godzin dziennie. Jedna trzecia doby.

Spędzanie przez dziecko zbyt długiego czasu przy telefonie i tablecie jest związane m.in. ze zwiększoną częstością występowania zaburzeń zachowania. Podejrzewa się, że dzieje się tak poprzez gorszą jakość snu, na którą mają wpływ właśnie urządzenia elektroniczne (pisałam też o tym – 5 sposobów na lepszy sen).

Do pogorszenia jakości snu może dojść na kilka sposobów. Pierwszy wydaje się być najprostszy – dziecko czy nastolatek skuszony np. grą, przewijaniem Instagrama lub rozmową ze znajomymi, odkłada porę położenia się spać. Drugi sposób, w jaki media wpływają na jakość snu, to treści oglądane przez młodą osobę. Zdarza się, że nastolatek poruszony lub podekscytowany tym, co zobaczył czy przeczytał w social mediach, nie jest w stanie wyciszyć się, co wydłuża zasypianie i skraca czas snu.

W końcu – światło ekranów narusza biologiczne rytmy dobowe, co powoduje pogorszenie jakości snu.

Sen pełni ważną rolę w procesie rozwoju, dorastania i nauki (przeczytasz o tym na Zdrowotopii – Co się dzieje z ciałem podczas snu?). W czasie snu organizm regeneruje ciało oraz umysł. Wtedy też buduje się pamięć – a przecież nauka i zapamiętywanie to jedne z najważniejszych zadań dzieci i nastolatków.

Dobry sen, z którego osoba budzi się wypoczęta, sprzyja lepszemu zdrowiu, także psychicznemu.

Wpływ ekranów na dziecięcą psychikę

W Stanach Zjednoczonych przeprowadzono wśród dzieci i młodzieży w wieku od 2 do 17 lat badanie, z którego wynika, że spędzanie przed ekranem więcej niż godzinę dziennie zwiększa ryzyko pogorszenia funkcjonowania psychicznego. Zbadano grupę ponad 40 tysięcy osób.

Pogorszenie funkcjonowania dotykało takich sfer, jak: ogólne samopoczucie psychiczne, ciekawość, samokontrola, rozpraszanie uwagi, łatwość nawiązywania znajomości oraz stabilność nastroju. Wśród nastolatków, ci, którzy spędzają przed telefonem, tabletem czy komputerem więcej niż 7 godzin dziennie, mają większe ryzyko zachorowania na depresję lub zaburzenie lękowe niż ich rówieśnicy, którzy spędzają mniej czasu przed ekranami. Pogorszenie stanu psychicznego pojawiało się już u tych osób, które korzystały z urządzeń umiarkowanie, czyli ok. 4 godzin dziennie.

Różnice w funkcjonowaniu były bardziej zaznaczone wśród nastolatków niż wśród dzieci.

Link do badania jak zawsze znajdziesz w źródłach.

Pora zadać sobie najważniejsze pytanie.

Ile czasu przed ekranem może spędzić dziecko?

Długość bezpiecznego czasu spędzonego przy telefonie czy komputerze różni się w zależności od wieku dziecka.

Wg zaleceń AACAP (American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, pol. Amerykańska Akademia Psychiatrii Dzieci i Młodzieży), dzieci do 18 miesiąca życia nie powinny spędzać w ogóle czasu przed ekranem. Wyjątkiem może być jedynie wideorozmowa z dorosłym (np. z rodzicem, który aktualnie przebywa poza domem), jednak niedługa i w towarzystwie osoby dorosłej.

Do ukończenia 2. roku życia czas ze smartfonem lub komputerem powinien być ograniczony do pojedynczych programów edukacyjnych oglądanych razem z opiekunem.

Dzieci w wieku 2-5 lat powinny patrzeć w ekran nie więcej niż 1 godzinę w dni robocze i najwyżej 3 godziny w weekend.

Co z dziećmi starszymi? Rolą opiekunów jest wykształcenie zdrowych i zbilansowanych nawyków. Nie znalazłam ścisłych wytycznych. Istnieje jednak zalecenie, aby dbać o to, by aktywności dziecka były różnorodne a czas przed ekranem nie zabierał czasu przeznaczonego np. na sen, jedzenie, naukę lub aktywność fizyczną.

Dzieci uczą się przez naśladowanie – powtórzą zachowania swoich rodziców. Może warto przyjrzeć się swoim nawykom związanym z używaniem telefonu, komputera, social mediów i serwisów streamingowych?

Dobrze wiem, że dziś niemożliwe jest życie pozbawione elektroniki. Wiemy jednak od setek lat, że to dawka czyni truciznę – tak jest i z czasem spędzonym przed ekranem. Szczególnie ważne jest zachowanie równowagi w wieku rozwojowym, kiedy kształtują się zachowania i nawyki na całe życie. Komputer może służyć do pracy, nauki i rozrywki, nie pozwól mu jednak na nadmierną ingerencję w Twoje życie.

Źródła (stan stron internetowych na 19.03.2021):

  1. AACAP – Screen Time and Children (https://www.aacap.org/AACAP/Families_and_Youth/Facts_for_Families/FFF-Guide/Children-And-Watching-TV-054.aspx)
  2. Youth Screen Time and Behavioral Health Problems: The Role of Sleep Duration and Disturbances; Justin Parent, BA, Wesley Sanders, MA, Rex Forehand, PhD (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4851593/
  3. Associations between screen time and lower psychological well-being among children and adolescents: Evidence from a population-based study, J. M. Twenge, W. K. Campbell (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6214874/) – badanie 40000 dzieci i nastolatków i ich stanu psychicznego.
  4. To grow up healthy, children need to sit less and play more (https://www.who.int/news/item/24-04-2019-to-grow-up-healthy-children-need-to-sit-less-and-play-more)

 

 

Ile czasu może spędzić dziecko przed ekranem?
Tagi:    

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

79 + = 82